ZOSTAŃ DAWCĄ SZPIKU | Data publikacji: 12.06.2026
Co trzeci pacjent nie znajduje pomocy. Pierwszy krok? Oddaj próbkę krwi i zostań potencjalnym dawcą szpiku
Artykuł powstał na podstawie podcastu „Dawca z krwi i kości. O tym, jak zostać dawcą szpiku kostnego?” w którym zagadnienia wyjaśnia specjalistka transfuzjologii klinicznej dr Agata Zalech-Rechnio. Tekst opracowała Paulina Mudant-Śliwińska.
Oddanie próbki krwi to bezbolesny zabieg, który może uratować komuś życie. Dawcą szpiku kostnego może zostać niemal każdy. Rejestracja w bazie dawców szpiku to prosty krok, który może pomóc osobom chorym na ostrą białaczkę szpikową jak i inne nowotwory krwi.
Chciałabym obalić mit, że tylko osoba bez żadnych problemów zdrowotnych może zarejestrować się i zostać dawcą. Chorób, które są poważnym przeciwskazaniem jest niewiele
Jak zostać dawcą szpiku kostnego? Przede wszystkim nie bójmy się
Dla około 30 proc. chorych na ostrą białaczkę szpikową i inne nowotwory krwi w dalszym ciągu nie udaje się znaleźć niespokrewnionego dawcy szpiku. W centralnym rejestrze figuruje ponad 2,3 mln potencjalnych dawców.
Może twój czy mój wzór antygenowy jest tym, którego tam brakuje?
mówi dr Agata Zalech-Rechnio, Kierownik Ośrodka Dawców Szpiku w Instytucie Transfuzjologii i Hematologii w Warszawie i rozwiewa wątpliwości dotyczące procedury pobrania szpiku:
Pobranie komórek krwiotwórczych to zabieg wykonywany w trybie ambulatoryjnym, czyli nie wymaga hospitalizacji. Przeprowadzany jest poprzez pobranie krwi od dawcy. Sam zabieg jest bezpieczny i nie wiąże się z ryzykiem zakażenia. Tutaj na pewno chciałabym obalić mit, że tylko osoba bez żadnych problemów zdrowotnych może się zarejestrować i zostać dawcą. Takich chorób, gdzie są poważne przeciwskazania jest naprawdę niewiele. W dzisiejszych czasach występuje mnóstwo alergii, często zdarza się depresja, nadciśnienie tętnicze czy niedoczynność tarczycy. Kiedy te schorzenia są prawidłowo leczone, dobrze kontrolowane, to absolutnie nie stanowią powodu dyskwalifikacji. O szczegóły najlepiej zapytać bezpośrednio lekarza kwalifikującego w ośrodku dawców szpiku. Jeśli mamy jakieś wątpliwości, na pewno dostaniemy rzetelną odpowiedź.
Jak zostać dawcą szpiku kostnego? Przede wszystkim nie bójmy się
Wiele osób zastanawia się, czy pobranie szpiku jest bolesne. Na początek warto podkreślić, że rejestracja w systemie jest niezwykle prosta i całkowicie bezbolesna - wystarczy wypełnić formularz i oddać niewielką próbkę krwi.
Jeśli okaże się, że próbka jest zgodna z konkretnym pacjentem, przechodzisz szczegółowe badania kontrolne. Dopiero potem może dojść do pobrania komórek krwiotwórczych.
Sam zabieg pobrania szpiku również nie wiąże się z bólem, ponieważ odbywa się w znieczuleniu ogólnym. Komórki pobierane są z wnętrza kości biodrowej, a dawca nie odczuwa tego w trakcie procedury.
Po zabiegu dawca spędza jeden dzień w szpitalu, co pozwala na podanie leków przeciwbólowych i zapewnienie pełnego komfortu. Jeśli mówimy o pobraniu komórek krwiotwórczych, większość dawców nie odczuwa większych dolegliwości
Można je porównać do objawów podobnych do grypy. Ewentualny dyskomfort można łatwo opanować, stosując dostępne bez recepty leki, takie jak paracetamol. Nie ma więc powodu do obaw. To niewielkie poświęcenie, które może uratować życie osobom chorym m.in. na ostrą białaczkę szpikową czy inne agresywne nowotwory krwi.
Warto też podkreślić, że dawca nie traci żadnych dodatkowych komórek - poza tymi, które są potrzebne. Sprzęt używany podczas pobrania jest jałowy, jednorazowy i zakładany bezpośrednio przed zabiegiem. Dzięki temu nie istnieje ryzyko zakażenia w trakcie pobierania komórek krwiotwórczych
Jak zostać dawcą szpiku kostnego? Przede wszystkim nie bójmy się
Jakich formalności należy dopełnić, aby zostać dawcą?
W pierwszym kroku należy wpisać się do centralnego rejestru niespokrewnionych potencjalnych dawców szpiku i krwi. Można zgłosić się na przykład do centrum krwiodawstwa, które współpracuje z ośrodkiem dawców szpiku.
Jakich formalności należy dopełnić, aby zostać dawcą? Wszystko można zrobić także online. Potrzebne informacje potencjalny dawca szpiku może znaleźć tutaj:
Aby się zarejestrować, trzeba mieć skończone 18 lat. Mogą się zgłosić osoby między osiemnastym a pięćdziesiątym piątym rokiem życia. Dawcą rzeczywistym można zostać do ukończenia 65 lat.
Gdy zostaniemy wstępnie dopasowani do konkretnego pacjenta, rejestr kontaktuję się z nami w tej sprawie. Kolejny krok to oddanie następnej próbki krwi żylnej w celu przeprowadzenia testów zgodności tkankowej.
Dlaczego pobranie dodatkowych próbek krwi żylnej na badania antygenów zgodności tkankowej jest tak ważne w kontekście zostania dawcą komórek krwiotwórczych?
Warto też podkreślić, że dawca nie traci żadnych dodatkowych komórek - poza tymi, które są potrzebne. Sprzęt używany podczas pobrania jest jałowy, jednorazowy i zakładany bezpośrednio przed zabiegiem. Dzięki temu nie istnieje ryzyko zakażenia w trakcie pobierania komórek krwiotwórczych
Jeśli okaże się, że nasze antygeny są zgodne z antygenami pacjenta - naszego genetycznego bliźniaka - i nie ma przeciwwskazań medycznych, po przejściu dodatkowych badań kwalifikacyjnych, możemy przystąpić do najważniejszego etapu: pobrania większej ilości komórek krwiotwórczych.
Sam zabieg odbywa się do tzw. separatora komórkowego i polega na pobraniu krwi obwodowej, z której urządzenie oddziela potrzebne komórki. Wymaga to założenia dwóch wkłuć dożylnych o dobrych przepływach. Jest to procedura bezpieczna, wykonywana ambulatoryjnie – nie wymaga hospitalizacji ani nie wiąże się z ryzykiem zakażenia.
Dlatego tak ważne jest, aby próbki krwi do badań zgodności oddawać w centrum krwiodawstwa. Dzięki temu możliwe jest nie tylko przeprowadzenie niezbędnych analiz. Na tym etapie pielęgniarka może także ocenić stan żył, co jest kluczowe dla późniejszego pobrania komórek krwiotwórczych – wymaga ono bowiem dwóch wkłuć o dobrym przepływie. Wczesna ocena żył i ewentualne uwagi wpisane do dokumentacji pozwolą lepiej zaplanować cały zabieg i zadbać o komfort dawcy.
Oczywiście istnieje również możliwość oddania wymazu z policzka, co jest szybkie i bezbolesne. Warto jednak pamiętać, że w takim przypadku pielęgniarka nie ma możliwości na bieżąco sprawdzenia stanu naszych żył. Może to mieć znaczenie na późniejszych etapach kwalifikacji i wpłynąć na decyzję o tym, czy zostaniemy dopuszczeni do ostatecznej roli dawcy szpiku.
Takie pobranie krwi, w sytuacji kiedy oto stajemy się tym potencjalnym dawcą, wiąże się często z dużymi emocjami, więc ten etap pozwala w jakiś sposób przetestować nasz organizm. Trzeba sobie zdawać sprawę z tego, że krew będzie pobierana jeszcze wielokrotnie, jeśli zostaniemy przypisani do chorego. Badań zgodności tkankowej w trakcie ostatecznej kwalifikacji jest naprawdę dużo. Wszystko dla bezpieczeństwa, zarówno biorcy, jak i dawcy
Pamiętajmy, że wpis do rejestru dawców powinien wiązać się z odpowiedzialnością. Zdarza się, że ktoś się zarejestruje, a potem nie ma z nim kontaktu. – Jest to problem. Aż ¼ poszukiwań dawców kończy się niepowodzeniem! Właśnie ze względu na brak możliwości skontaktowania się z tą osobą.
Jak zostać dawcą szpiku kostnego? Dawców wciąż brakuje
Pamiętajmy, że wpis do rejestru dawców powinien wiązać się z odpowiedzialnością. Zdarza się, że ktoś się zarejestruje, a potem nie ma z nim kontaktu.
Czy możemy jakoś zweryfikować, że jesteśmy w bazie dawców?
Warto też podkreślić, że dawca nie traci żadnych dodatkowych komórek - poza tymi, które są potrzebne. Sprzęt używany podczas pobrania jest jałowy, jednorazowy i zakładany bezpośrednio przed zabiegiem. Dzięki temu nie istnieje ryzyko zakażenia w trakcie pobierania komórek krwiotwórczych
Więcej o tym, jak zostać dawcą szpiku kostnego dowiesz się z podcastu Moja Recepta na Zdrowie, w odcinku „Dawca z krwi i kości. O tym, jak zostać dawcą szpiku kostnego?”.
PORTAL EDUKACYJNY MOJA RECEPTA NA ZDROWIE
Bądź z nami na bieżąco
Obserwuj Moja Recepta na Zdrowie w mediach społecznościowych i korzystaj z nowych materiałów edukacyjnych.
Materiały dostępne na stronie mają charakter edukacyjny
i informacyjny. Nie stanowią porady medycznej, diagnozy ani rekomendacji terapeutycznej. W przypadku pytań dotyczących zdrowia, objawów, diagnostyki lub leczenia skonsultuj się z lekarzem.
Moja Recepta na Zdrowie - Strefa Pacjenta Onkologicznego
© 2026 Servier Polska
Numer pracy: MP260713